Noodverlichting is bedoeld om mensen bij stroomuitval of brand veilig naar buiten te laten gaan. Ze springt automatisch aan als de gewone verlichting uitvalt, verlicht de vluchtroute en wijst de weg naar de nooduitgang.
De meeste mensen zien de groene bordjes boven deuren elke dag hangen, zonder erbij stil te staan. Pas als het licht uitvalt, blijkt wat ze waard zijn. In dit artikel leest u wat noodverlichting precies is, waarvoor het dient, hoe het werkt en welke soorten er zijn.
Noodverlichting is verlichting met een eigen stroombron die automatisch aangaat als de gewone verlichting uitvalt. Ze werkt op een accu of op een centrale noodstroomvoorziening, en blijft daardoor branden als het stroomnet het laat afweten.
Voor noodverlichting gelden strengere eisen dan voor gewone verlichting. Een noodverlichtingsarmatuur moet volgens het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) binnen 15 seconden na stroomuitval aanspringen en minimaal 60 minuten blijven branden. Het armatuur zelf moet voldoen aan de productnorm NEN-EN-IEC 60598-2-22.
Noodverlichting is bedoeld om mensen bij stroomuitval of een calamiteit veilig het gebouw uit te laten gaan. Daarbinnen heeft ze vijf concrete taken.
De weg wijzen: groene pictogrammen laten zien welke kant de nooduitgang op is, ook vanaf plekken waar u de deur zelf niet ziet.
De route verlichten: gangen, trappen en drempels blijven zichtbaar, zodat niemand struikelt of verdwaalt.
Paniek voorkomen: in grote ruimten zoals een kantine of hal zorgt noodverlichting dat mensen zich kunnen oriënteren voordat ze naar de uitgang lopen.
Hulpmiddelen vindbaar maken: brandblussers, brandslanghaspels, brandmelders en EHBO-posten moeten ook in het donker te vinden zijn.
Gevaarlijk werk veilig afronden: op plekken met machines, in een bedrijfskeuken of een laboratorium kunnen medewerkers een apparaat uitzetten of een proces stoppen voordat ze vertrekken.
De eerste drie taken gaan over vluchten, de laatste twee over wat er in de seconden daarvoor gebeurt.
Noodverlichting is bij brand belangrijk omdat de stroom kan uitvallen, rook het zicht wegneemt en mensen onder druk niet rustig nadenken over de route. Verlichte pictogrammen en een verlichte vluchtroute vangen die drie problemen op.
Rook vult een ruimte sneller dan de meeste mensen verwachten. Dan helpen verlichte pictogrammen om de uitgang toch te vinden, ook als u de deur zelf niet meer ziet.
Bij een ontruiming lopen mensen vaak terug naar de ingang waardoor ze binnenkwamen, ook als er een nooduitgang dichterbij is. Bezoekers, klanten en nieuwe medewerkers kennen het gebouw bovendien niet. Duidelijke vluchtrouteaanduiding stuurt iedereen naar de snelste weg naar buiten.
Ook zonder brand heeft noodverlichting nut. Bij een gewone stroomstoring voorkomt ze dat iemand in een donker trappenhuis valt of tussen de stellingen van een magazijn de weg kwijtraakt.
Noodverlichting werkt met een accu die continu wordt opgeladen via het gewone stroomnet. Valt de stroom uit, dan schakelt het armatuur automatisch over op de accu en gaat binnen 15 seconden branden.
Er zijn twee manieren waarop noodverlichting brandt. Permanente noodverlichting is altijd aan, ook als er niets aan de hand is. Dat ziet u bij veel groene pictogrammen boven nooduitgangen, en in bioscopen en theaters waar het in de zaal donker is. Niet-permanente noodverlichting is normaal uit en gaat pas aan op het moment dat de stroom uitvalt.
Veel moderne armaturen hebben een automatisch testsysteem. Ze testen zichzelf periodiek en geven met een lampje of via een beheersysteem aan als er iets mis is, bijvoorbeeld met de accu.
Bij decentrale noodverlichting heeft elk armatuur een eigen accu. Bij centrale noodverlichting komt de stroom voor alle armaturen uit één centrale batterijkast.
Decentrale noodverlichting | Centrale noodverlichting | |
Stroombron | eigen accu in elk armatuur | één centrale batterijkast |
Testen en beheer | per armatuur, tenzij het zichzelf test | centraal vanuit de batterijkast |
Uitbreiden | eenvoudig, een extra armatuur ophangen | lastiger, er is extra bekabeling nodig |
Bij een storing | raakt het één armatuur | kan een storing in de kast alle armaturen raken |
Meestal gebruikt in | kleinere en middelgrote bedrijfspanden | grote gebouwen met veel armaturen |
Voor een centraal systeem gelden extra eisen, onder meer uit NEN-EN 50171. De kabels naar de armaturen moeten bijvoorbeeld bij brand nog een tijd blijven werken. Voor de meeste bedrijfspanden is decentrale noodverlichting daarom de eenvoudigste keuze.
Noodverlichting bestaat uit vijf soorten, elk met een eigen taak. In de meeste bedrijfspanden gaat het om de eerste twee.
Vluchtrouteaanduiding zijn de groene pictogrammen met het rennende mannetje en een pijl. Ze wijzen de kortste weg naar de nooduitgang en branden meestal permanent.
Vluchtwegverlichting verlicht de route zelf, zoals gangen en trappen, zodat niemand struikelt of tegen een obstakel loopt.
Anti-paniekverlichting hangt in grote open ruimten zoals een kantine, hal of vergaderzaal. Mensen kunnen zich daardoor oriënteren en het begin van de vluchtroute bereiken.
Verlichting voor werkplekken met verhoogd risico is bedoeld voor plekken zoals laboratoria, bedrijfskeukens en werkplaatsen met machines. Medewerkers kunnen hun werk dan veilig afronden voordat ze vertrekken.
Vervangingsverlichting is volwaardige verlichting waarmee het werk gewoon door kan gaan, op plekken waar het werk niet mag stilvallen. Die is niet wettelijk verplicht.
Anti-paniekverlichting en risicoverlichting komen er pas bij als u grote open ruimten of gevaarlijke werkplekken heeft. Waar de verschillende soorten precies moeten hangen, leest u in ons artikel over noodverlichting wetgeving.
Noodverlichting doet alleen haar werk als de accu vol genoeg is en elk armatuur het nog doet. Een accu verliest langzaam capaciteit, dus een lamp die vandaag brandt, kan bij een echte stroomuitval al na een paar minuten uitvallen. Daarom moet noodverlichting maandelijks kort getest worden en jaarlijks een volledige duurtest krijgen. Hoe die cyclus werkt en aan welke eisen de verlichting moet voldoen, leest u in ons artikel over noodverlichting eisen.
BrandGarant neemt dat volledig van u over. Onze eigen REOB-gecertificeerde monteurs keuren uw noodverlichting jaarlijks, samen met uw brandblussers, haspels, AED en EHBO-koffers. Werkt een armatuur niet meer of hangen er nog tl-armaturen, dan leveren en installeren we nieuwe led-noodverlichting. Alle rapporten en certificaten staan 24/7 in het BrandGarant portal.
In het All-in pakket zit de keuring van noodverlichting standaard inbegrepen, voor één vast maandbedrag zonder nacalculatie. Meer over de werkwijze leest u op onze pagina over noodverlichting keuring en onderhoud. Weet u niet of noodverlichting in uw pand verplicht is? Lees dan ons artikel wanneer is noodverlichting verplicht.
Noodverlichting merkt u pas op als het licht uitvalt. BrandGarant zorgt dat ze op dat moment doet waarvoor ze bedoeld is, met een jaarlijkse keuring en alle rapporten op één plek.