Wie zich verdiept in noodverlichting wetgeving, belandt al snel tussen wetsartikelen, NEN-normen en verwijzingen naar weer andere regels. De kern is gelukkig goed te volgen. Twee wetten bepalen of u noodverlichting nodig heeft, en een reeks normen bepaalt hoe die eruit moet zien.
In dit artikel zetten we de regels voor noodverlichting op een rij, zonder juridisch jargon. U leest welke wetten gelden, waar noodverlichting moet hangen, wie ervoor verantwoordelijk is en of u het zelf mag plaatsen. Wilt u eerst weten wat noodverlichting precies is en welke soorten er zijn? Lees dan ons artikel over wat noodverlichting is.
Noodverlichting is verlichting die automatisch aanspringt als de gewone verlichting uitvalt, bijvoorbeeld bij een stroomstoring of brand. Elk armatuur heeft een eigen accu of is aangesloten op een centrale noodstroomvoorziening, zodat het blijft branden zonder netstroom.
Noodverlichting werkt op twee manieren. Permanente noodverlichting brandt altijd, ook als er niets aan de hand is. Dat ziet u bij veel groene pictogrammen boven nooduitgangen, en in bioscopen en theaters waar het in de zaal donker is.
Niet-permanente noodverlichting gaat pas aan op het moment dat de stroom uitvalt.
Noodverlichting helpt ook als het niet donker is. Bij brand vult een ruimte zich snel met rook, en dan helpen verlichte pictogrammen om de uitgang toch te vinden. Dat voorkomt paniek, omdat iedereen direct ziet welke kant hij op moet.
Twee wetten bepalen of u noodverlichting nodig heeft. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) kijkt naar het gebouw en het aantal mensen, met een grens van 75 personen voor noodverlichting en 50 personen voor pictogrammen. De Arbowet kijkt naar het risico voor medewerkers en noemt geen personenaantal. Daardoor hebben de meeste bedrijfspanden er in de praktijk mee te maken.
Of noodverlichting in uw pand verplicht is, ziet u per situatie en per type gebouw in ons artikel wanneer is noodverlichting verplicht. De technische eisen, zoals brandduur en lichtsterkte, staan in ons artikel over noodverlichting eisen.
Noodverlichting bestaat uit vijf soorten, die elk een eigen taak hebben. In de meeste bedrijfspanden gaat het om de eerste twee.
Vluchtrouteaanduiding zijn de groene pictogrammen met het rennende mannetje en een pijl. Ze wijzen de kortste weg naar de nooduitgang en branden meestal permanent.
Vluchtwegverlichting verlicht de route zelf, zoals gangen en trappen, zodat niemand struikelt of tegen een obstakel loopt.
Anti-paniekverlichting hangt in grote open ruimten zoals een kantine, hal of vergaderzaal. Het zorgt dat mensen het begin van de vluchtroute kunnen bereiken.
Verlichting voor werkplekken met verhoogd risico is bedoeld voor plekken zoals laboratoria, bedrijfskeukens en werkplaatsen met machines. Medewerkers kunnen hun werk dan veilig afronden of een machine uitzetten voordat ze vertrekken.
Vervangingsverlichting is volwaardige verlichting waarmee het werk gewoon door kan gaan. Die is er niet voor de veiligheid, maar voor plekken waar het werk niet mag stilvallen.
Anti-paniekverlichting en risicoverlichting komen er dus pas bij als u grote open ruimtes of gevaarlijke werkplekken heeft. Vervangingsverlichting is een keuze, geen wettelijke verplichting.
Noodverlichting hangt overal waar mensen bij stroomuitval de weg naar buiten moeten vinden of iets moeten kunnen pakken. Vanaf elke plek op de vluchtroute moet u een pictogram kunnen zien dat de richting aangeeft.
Elke nooduitgang en elke deur op de vluchtroute heeft noodverlichting nodig.
Bij trappen moet licht zijn, net als op plekken waar de route van richting of niveau verandert of waar gangen elkaar kruisen.
Brandblussers, brandslanghaspels, brandmelders en EHBO-posten moeten ook in het donker te vinden zijn.
Technische ruimten, zoals de ruimte met de hoofdverdeelinrichting en de liftmachinekamer, hebben eigen noodverlichting nodig.
Kelders, ondergrondse parkeergarages en andere ruimtes zonder daglicht vallen altijd onder de regels.
Een praktische check is om uw vluchtroute een keer te lopen alsof de lichten uit zijn. Kijk waar u twijfelt welke kant u op moet, of waar u een trede of drempel niet zou zien. Op die plekken ontbreekt vaak een armatuur of pictogram.
Het Bbl legt de verantwoordelijkheid voor noodverlichting in eerste instantie bij de eigenaar van het gebouw. De Arbowet maakt de werkgever verantwoordelijk voor de veiligheid van de mensen die er werken. In een huurpand zijn dat vaak twee verschillende partijen.
In een eigen pand bent u eigenaar en werkgever tegelijk. Dan ligt alles bij u.
In een huurpand regelt de verhuurder vaak de aanschaf en installatie, en de huurder het onderhoud en de jaarlijkse keuring. Wat er precies geldt, staat in het huurcontract.
In een bedrijfsverzamelgebouw of een pand met een VvE is de eigenaar of VvE meestal verantwoordelijk voor gemeenschappelijke ruimten zoals trappenhuizen en gangen. Huurders zorgen voor hun eigen woning.
Staat het niet in het contract, maak er dan een schriftelijke afspraak over. Zo voorkomt u dat verhuurder en huurder allebei denken dat de ander de keuring regelt, terwijl in de praktijk niemand het doet.
De wet verbiedt het niet, maar zelf noodverlichting plaatsen is lastiger dan het lijkt. De armaturen worden aangesloten op de elektrische installatie, die aan NEN 1010 moet voldoen. Werk aan de installatie van een bedrijfspand, laat u daarom over aan iemand die daarvoor bevoegd is.
In de praktijk gaat het bij zelf plaatsen op twee punten mis. Het eerste is de plaatsing. Er hangen te weinig armaturen, een pictogram is vanaf een deel van de route niet te zien, of de lichtsterkte op de vloer is te laag. Het tweede is het bewijs. Zonder plan en zonder keuringsrapport kunt u bij een controle niet laten zien dat de installatie voldoet.
Begin daarom met een plan. Daarin staat waar armaturen moeten hangen, hoeveel u er nodig heeft en welke soort bij elke ruimte past. Daarna laat u een vakman installeren en keuren.
BrandGarant neemt de noodverlichting in uw pand volledig van u over, van advies en plaatsing tot de jaarlijkse keuring.
Tijdens de inventarisatie kijken onze eigen REOB-gecertificeerde monteurs welke soorten noodverlichting u nodig heeft en waar iets ontbreekt, zoals een pictogram boven een nooduitgang of verlichting in een kelder. Ontbreekt er iets, of hangen er nog oude tl-armaturen, dan leveren en installeren we nieuwe led-noodverlichting.
Daarna keuren we uw noodverlichting elk jaar, samen met uw brandblussers, haspels, AED en EHBO-koffers. Alle rapporten en certificaten staan 24/7 in het BrandGarant portal, per locatie. Komt de brandweer langs of vraagt uw verhuurder om bewijs, dan heeft u het binnen 2 minuten op het scherm.
In het All-in pakket zit de keuring van noodverlichting standaard inbegrepen, voor één vast maandbedrag zonder nacalculatie. Bij het Premium pakket voegt u noodverlichting als optie toe. Meer over de werkwijze leest u op onze pagina over noodverlichting keuring en onderhoud.
Weet u nog niet wat u nodig heeft? De Brandveiligheid Quickscan toetst uw pand aan het Bbl en geeft u een rapport met concrete verbeterpunten.
U hoeft de wetsartikelen niet uit uw hoofd te kennen, maar u moet wel kunnen laten zien dat u eraan voldoet. BrandGarant keurt, onderhoudt en registreert uw noodverlichting, samen met uw brandblussers, haspels, AED en EHBO-koffers.