Aan welke noodverlichting eisen moet uw pand voldoen?

De stroom valt uit en het gebouw staat in het donker. Op dat moment moet iedereen binnen veilig de uitgang kunnen vinden. Daar gaan de noodverlichting eisen over.

Die eisen staan verspreid over drie bronnen. Het gaat om het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), de Arbowet en een reeks NEN-normen. Geen wonder dat veel facilitair managers en ondernemers niet precies weten wat er voor hun pand geldt.

In dit artikel zetten we de wettelijke eisen voor noodverlichting overzichtelijk op een rij. U leest voor welke panden de eisen gelden, aan welke technische voorschriften noodverlichting moet voldoen en hoe vaak u het moet laten controleren.


Waar staan de eisen voor noodverlichting?

De eisen voor noodverlichting komen uit drie bronnen. Het Bbl bepaalt wat een gebouw minimaal nodig heeft, de Arbowet bepaalt wat een werkgever moet regelen en de NEN-normen beschrijven hoe u dat technisch invult.

  • Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl): de bouwregels van de overheid. Het Bbl verving op 1 januari 2024 het Bouwbesluit 2012. Voor noodverlichting is er inhoudelijk weinig veranderd.

  • Arbowet en Arbobesluit: de werkgever is verantwoordelijk voor de veiligheid van medewerkers, bezoekers en leveranciers. Daar hoort bij dat iedereen in een noodsituatie snel en veilig naar buiten kan.

  • NEN-normen: technische afspraken over bijvoorbeeld lichtsterkte, pictogrammen en onderhoud. Normen zijn op zichzelf geen wet, maar het Bbl en het Arbobesluit verwijzen ernaar. Daardoor gelden ze in de praktijk als maatstaf.

Voor de meeste bedrijfspanden geldt dat u met alle drie te maken heeft. Een kantoor, magazijn of school is immers zowel een gebouw als een werkplek. Wilt u eerst een overzicht van wat noodverlichting is, welke soorten er zijn en wat de wet in grote lijnen van uw bedrijf vraagt? Lees dan ons artikel over noodverlichting wetgeving.


Wie is verantwoordelijk voor de noodverlichting?

Voor de eisen uit het Bbl is de eigenaar of gebruiker van het gebouw verantwoordelijk. Voor de Arbowet is dat de werkgever. Huurt u het pand, dan staat in het huurcontract meestal wie het onderhoud en de keuring regelt.


Voor welke panden gelden deze eisen?

De eisen gelden voor elk pand waar noodverlichting verplicht is. Volgens het Bbl is dat in ruimten voor meer dan 75 personen, in ruimten onder het meetniveau en op beschermde vluchtroutes. Voor bestaande gebouwen staat dat in artikel 3.101, voor nieuwbouw in artikel 4.195. Vluchtrouteaanduiding is al verplicht in ruimten voor meer dan 50 personen (artikel 3.120 en 4.215).

Daarnaast vraagt de Arbowet om noodverlichting bij elke vluchtweg die in het donker slecht zichtbaar wordt, ongeacht het aantal mensen. Daardoor hebben de meeste bedrijfspanden ermee te maken. Of het voor uw pand geldt, leest u per situatie en per type gebouw in ons artikel wanneer is noodverlichting verplicht.


Aan welke eisen moet de noodverlichting voldoen?

Noodverlichting moet binnen 15 seconden na stroomuitval aanspringen, minimaal 60 minuten blijven branden en op de vloer ten minste 1 lux geven. Dat laatste is ongeveer het licht van een kaars op een meter afstand. Daarmee ziet u net genoeg om een trap af te lopen en de uitgang te vinden.

Eis

Minimum

Waar staat het

Inschakeltijd na stroomuitval

binnen 15 seconden

Bbl

Brandduur

minimaal 60 minuten

Bbl

Verlichtingssterkte op de vloer

minimaal 1 lux

Bbl, NEN-EN 1838

Pictogrammen vluchtroute

groen, volgens NEN-EN-ISO 7010 en NEN 3011

Bbl


De twee soorten die u in elk bedrijfspand tegenkomt, zijn vluchtrouteaanduiding en vluchtwegverlichting. Alle soorten en hun functies leest u in ons artikel over wat noodverlichting is.

Voor pictogrammen geldt een overgangsregeling. Gebouwen die vanaf juli 2015 zijn gebouwd, gebruiken de pictogrammen uit NEN 3011. Oudere gebouwen mogen de oude pictogrammen houden, zolang ze voldoen aan het niveau dat gold toen het gebouw werd opgeleverd. Bij een verbouwing of uitbreiding kiest u verstandig voor de nieuwe variant, zodat alles in het pand hetzelfde is.


Welke NEN-normen gelden voor noodverlichting?

De belangrijkste norm is NEN-EN 1838, die de lichttechnische eisen beschrijft. Daaromheen staan een paar normen die elk een eigen onderdeel regelen.

  • NEN-EN 1838: hoeveel licht er moet zijn, waar armaturen hangen, hoe ver een pictogram leesbaar is en hoe u verblinding voorkomt.

  • NEN-EN 50172: hoe u een noodverlichtingsinstallatie ontwerpt, test en onderhoudt, inclusief het logboek.

  • NEN-EN-ISO 7010 en NEN 3011: welke pictogrammen en kleuren u gebruikt voor vluchtrouteaanduiding.

  • NEN 1010: de veiligheidseisen voor de elektrische installatie waarop de noodverlichting is aangesloten.

  • NEN-EN-IEC 60598-2-22: de eisen aan het armatuur zelf, die fabrikanten en keuringsinstanties gebruiken.

Als gebouwbeheerder hoeft u deze normen niet uit uw hoofd te kennen. U moet wel kunnen aantonen dat uw installatie eraan voldoet, en dat doet u met keuring en onderhoud.


Hoe vaak moet noodverlichting gecontroleerd worden?

Noodverlichting moet elke maand kort getest worden en elk jaar een volledige duurtest krijgen. Alle resultaten legt u vast in een logboek. Die cyclus komt uit NEN-EN 50172.

  • Maandelijks: een functietest waarbij u een stroomuitval nabootst. Springt elke armatuur aan en brandt elk pictogram?

  • Jaarlijks: een duurtest waarbij de accu de volledige brandduur van minimaal 60 minuten moet halen, plus een visuele inspectie van armaturen en pictogrammen.

  • Doorlopend: een logboek met alle tests, gebreken en reparaties. Accu’s vervangt u preventief, voordat ze aan het einde van hun levensduur zijn.

In de praktijk gaat het hier het vaakst mis. De armaturen hangen er netjes, maar niemand weet wanneer de laatste test was. Een accu verliest langzaam capaciteit, dus een lamp die vandaag nog brandt, kan bij een echte stroomuitval na tien minuten uitvallen. Bij een controle door de brandweer of na een incident is dat logboek precies wat u moet kunnen laten zien.

Hangen er in uw pand nog oude tl-noodverlichtingsarmaturen? Verbruikt uw bedrijf meer dan 50.000 kWh stroom per jaar, dan valt vervanging door led onder de energiebesparingsplicht. U vervangt ze dan op een natuurlijk moment, bijvoorbeeld als de accu’s aan vervanging toe zijn of bij een verbouwing. Ook als die plicht niet voor u geldt, is overstappen slim, want led gaat langer mee en verbruikt minder stroom.


Wat gebeurt er als uw noodverlichting niet voldoet aan de eisen?

Voldoet uw noodverlichting niet aan de eisen, dan loopt u het risico dat mensen bij een calamiteit de uitgang niet vinden. Daarnaast kost het u geld en gedoe.

De gemeente of brandweer controleert op het Bbl en kan u een termijn geven om gebreken op te lossen. De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert op naleving van de Arbowet en kan een boete opleggen als vluchtwegen niet veilig zijn. Na brand of een ongeval wil de verzekeraar bovendien weten of u aan uw verplichtingen voldeed. Zonder logboek of keuringsrapport wordt dat een lastig gesprek.

Met een vaste keuringscyclus en een bijgehouden logboek voorkomt u dit.


Hoe zorgt u dat uw noodverlichting aan de eisen voldoet?

U voldoet aan de eisen als uw noodverlichting op de juiste plekken hangt, jaarlijks vakkundig wordt gekeurd en u dat met een logboek kunt aantonen. BrandGarant neemt dat volledig van u over.

  • Onze vaste REOB-gecertificeerde monteurs keuren en onderhouden uw noodverlichting volgens NEN-EN 1838 en NEN-EN 50172. U krijgt elk jaar dezelfde vakmensen over de vloer.

  • Wij plannen de keuring zelf in en laten u weten wanneer we komen. U hoeft er dus niet achteraan te bellen.

  • Keuringsrapporten, certificaten en de status van elk armatuur staan 24/7 in het BrandGarant portal. Vraagt de brandweer of verzekeraar ernaar, dan heeft u het binnen 2 minuten op het scherm.

  • In hetzelfde bezoek keuren we ook uw brandblussers, brandslanghaspels, AED en EHBO-koffers.

  • Voldoet een armatuur niet meer of hangen er nog tl-armaturen, dan leveren en installeren we nieuwe led-noodverlichting.

In het All-in pakket zit de keuring van noodverlichting standaard inbegrepen, voor één vast maandbedrag zonder nacalculatie. Bij het Premium pakket voegt u noodverlichting als optie toe. Meer over de werkwijze leest u op onze pagina over noodverlichting keuring en onderhoud.

Weet u niet zeker of uw pand voldoet aan de eisen? Met de Brandveiligheid Quickscan toetsen we uw pand aan het Bbl en krijgt u een rapport met concrete verbeterpunten. Kiest u daarna voor het All-in pakket, dan krijgt u 25% korting op de Quickscan.

Uw noodverlichting op orde, elk jaar weer

De eisen voor noodverlichting zijn helder zodra u ze op een rij ziet. Het lastige zit in het bijhouden, jaar na jaar. BrandGarant keurt, onderhoudt en registreert uw noodverlichting, samen met al uw andere brandveiligheidsmiddelen. Zo heeft u altijd overzicht en bent u aantoonbaar compliant.