Noodverlichting is verplicht in ruimten voor meer dan 75 personen, in ruimten onder het meetniveau, op beschermde vluchtroutes en op werkplekken waar vluchtwegen in het donker slecht zichtbaar zijn. In de praktijk geldt dat voor de meeste bedrijfspanden, ook voor kleinere.
Of het voor uw pand geldt, hangt af van het aantal mensen, de indeling en het werk dat er gebeurt. In dit artikel ziet u per situatie en per type gebouw wanneer noodverlichting verplicht is. Ook leest u wanneer de verplichting verandert, bijvoorbeeld na een verbouwing. Met de checklist onderaan weet u binnen een paar minuten waar u staat.
Noodverlichting is verplicht in drie situaties uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en twee uit het Arbobesluit. Daarnaast geldt een aparte, lagere grens voor vluchtrouteaanduiding, de groene pictogrammen.
Situatie | Wat is verplicht | Waar staat het |
Ruimte voor meer dan 75 personen, plus de besloten ruimten waar de vluchtroute uit die ruimte doorheen loopt | noodverlichting | Bbl |
Ruimte voor meer dan 50 personen | vluchtrouteaanduiding | Bbl |
Ruimte onder het meetniveau, zoals een kelder of ondergrondse parkeergarage | noodverlichting | Bbl |
Besloten ruimte waar een beschermde vluchtroute doorheen loopt, zoals een afgesloten trappenhuis | noodverlichting | Bbl |
Vluchtweg of nooduitgang die slecht zichtbaar wordt als het licht uitvalt | adequate noodverlichting | Arbobesluit, artikel 3.7 |
Werkplek waar medewerkers bij uitval van het kunstlicht bijzonder gevaar lopen | noodverlichting of individuele verlichting | Arbobesluit, artikel 3.9 |
Het Bbl kijkt naar het gebouw en het aantal mensen. Het Arbobesluit kijkt naar het werk en de risico’s, en noemt geen personenaantal. Daardoor kan een pand onder de Bbl-grenzen blijven en via de Arbowet toch noodverlichting nodig hebben.
Voor de grens van 50 of 75 personen telt het aantal mensen dat tegelijk in een ruimte aanwezig kan zijn, niet het gemiddelde op een gewone dag. Een kantine waar normaal 30 mensen lunchen, maar waar bij een personeelsbijeenkomst 90 mensen staan, valt dus boven de grens. Kijk daarom naar het hoogste aantal waarvoor de ruimte gebruikt wordt.
Ook in een klein bedrijf is noodverlichting vaak verplicht. De grens van 75 personen uit het Bbl haalt u misschien niet, maar zodra u medewerkers heeft, geldt de Arbowet. Die vraagt om noodverlichting bij elke vluchtweg die in het donker slecht zichtbaar wordt, ongeacht hoeveel mensen er werken.
In de praktijk ziet dat er zo uit.
Een kantoor met een open werkvloer voor 40 mensen valt niet onder de 75-personengrens. Loopt de route naar de uitgang door een gang zonder ramen, dan is die gang bij stroomuitval pikdonker en heeft hij volgens de Arbowet noodverlichting nodig.
Een werkplaats met vijf medewerkers en een draaibank zit ver onder elke Bbl-grens. Valt het licht uit terwijl de machine nog draait, dan lopen medewerkers direct gevaar. Daarom is noodverlichting hier verplicht op grond van artikel 3.9 van het Arbobesluit.
Werkt u alleen, zonder personeel, en blijft u onder de Bbl-grenzen? Dan bent u wettelijk vaak niet verplicht. Komen er klanten of bezoekers in uw pand, dan is noodverlichting op de route naar buiten nog steeds verstandig.
Waar noodverlichting verplicht is, verschilt per type gebouw. Dit zijn de plekken waar het per gebouwtype meestal om gaat.
Kantoor: noodverlichting hoort op de vluchtroutes, in gangen en trappenhuizen en in ruimten voor meer dan 75 personen, zoals een kantine of grote vergaderzaal. Een vergaderruimte voor meer dan 50 personen heeft pictogrammen nodig.
Magazijn en logistiek: de looproutes naar de nooduitgangen moeten verlicht zijn, ook tussen hoge stellingen waar weinig licht komt. Plekken met heftrucks of transportbanden vallen onder de Arbowet als werkplek met bijzonder gevaar.
School: een aula, gymzaal of kantine waar meer dan 75 mensen tegelijk kunnen zijn, heeft noodverlichting nodig, net als de gangen en trappenhuizen die als vluchtroute dienen.
Horeca: de gastenruimte valt eronder zodra er meer dan 75 gasten in kunnen. De bedrijfskeuken heeft noodverlichting nodig vanwege messen, hete pannen en apparatuur.
Winkel: een verkoopruimte voor meer dan 75 klanten moet noodverlichting hebben, en ook de route naar de nooduitgang via het magazijn.
Appartementencomplex en VvE: het gaat vooral om afgesloten trappenhuizen en gangen die als beschermde vluchtroute dienen, en om een ondergrondse parkeergarage.
Parkeergarage: een garage onder het meetniveau heeft altijd zowel noodverlichting als vluchtrouteaanduiding nodig.
Werkplaats en bedrijfshal: de vluchtroutes en elke plek waar medewerkers met machines werken, moeten noodverlichting hebben.
Voor parkeergarages, zwembaden en zalen voor evenementen gelden vaak extra eisen vanuit de vergunning of de gebruiksmelding. Twijfelt u, vraag dan bij de gemeente na wat er voor uw pand is vastgelegd.
De verplichting voor noodverlichting is niet voor altijd vastgelegd. Ze verandert zodra er iets verandert aan het gebouw, het gebruik of het aantal mensen.
Verbouwing: voor het deel dat u verbouwt, gelden in principe de eisen voor nieuwbouw. Soms mag u terugvallen op het niveau dat het gebouw al had, het rechtens verkregen niveau.
Functiewijziging: wordt een opslagruimte een kantoor of een kantoor een kantine, dan gelden de regels voor de nieuwe functie.
Meer mensen: groeit uw team of plaatst u meer stoelen in een ruimte, dan kan die ruimte boven de grens van 50 of 75 personen uitkomen.
Eerste medewerker: neemt u personeel aan, dan gaat de Arbowet voor u gelden, ook als het pand verder niet verandert.
Voor oudere gebouwen bestaat een overgangsregeling. Een gebouw dat al vóór 1 april 2012 in gebruik was, mag onder voorwaarden nog aan de oude regels voldoen. Dat kan alleen zolang de indeling niet verandert en er niet meer mensen aanwezig mogen zijn dan toen. Bij een verbouwing of uitbreiding vervalt die uitzondering.
Met zes vragen weet u snel of noodverlichting in uw pand verplicht is. Is het antwoord op één van deze vragen ja, dan heeft u noodverlichting of vluchtrouteaanduiding nodig.
Is er een ruimte waar meer dan 75 mensen tegelijk aanwezig kunnen zijn?
Is er een ruimte waar meer dan 50 mensen tegelijk aanwezig kunnen zijn? Dan zijn in elk geval pictogrammen verplicht.
Ligt er een ruimte onder het meetniveau, zoals een kelder of parkeergarage?
Loopt de vluchtroute door een afgesloten trappenhuis of gang?
Werken er medewerkers in het pand, en wordt de weg naar buiten slecht zichtbaar als het licht uitvalt?
Werken medewerkers met machines, in een keuken of op een andere plek waar ze bij stroomuitval gevaar lopen?
Heeft u bij een van de vragen getwijfeld? Dan loont het om een vakman te laten kijken. Met de Brandveiligheid Quickscan toetsen wij uw pand aan het Bbl en krijgt u een rapport met concrete verbeterpunten, ook voor noodverlichting.
Is duidelijk dat u noodverlichting nodig heeft, dan regelt BrandGarant de rest. Onze eigen REOB-gecertificeerde monteurs leveren en installeren de armaturen en keuren ze daarna jaarlijks. Alle rapporten staan 24/7 in het BrandGarant portal, zodat u bij een controle direct kunt laten zien dat alles in orde is. In het All-in pakket zit de keuring van noodverlichting standaard inbegrepen.
Wilt u weten aan welke technische eisen de verlichting moet voldoen? Lees dan ons artikel over noodverlichting eisen. Welke soorten noodverlichting er zijn en waar ze precies moeten hangen, staat in ons artikel over noodverlichting wetgeving.
Of noodverlichting verplicht is, hangt af van uw pand en uw bedrijf. BrandGarant zoekt het voor u uit en regelt daarna de levering, installatie en jaarlijkse keuring.